Subotica/Szabadka, 1867-1918

„Valjda najbogatiji i ujedno najprotivrečniji period u istoriji Subotice bio je Dualizam (1867-1918).“[1] U to vreme u gradu se oseća narastanje i zamah, kako privredno ekonomskog razvoja, tako i onih dešavanja u političkoj i društvenoj sferi. Dolazak železničke pruge 1869. godine[2],  osnivanje finansijskih i privrednih ustanova kao na pr. Električne centrale,   izgradnja modernog centra grada sa monumentalnom gradskom kućom, samo su neki od markantnijih stepenika na tom putu. Tada započinje i proces masovnog osnivanja raznih udruženja i kasina.

3-1-1-25 400 dpi orig 1874
1874.

Subotica se nalazila u Bačko-Bodroškoj županiji i imala status Slobodnog kraljevskog grada, koji joj je omogućavao izevsnu lokalnu samoupravu. Ona je bila ograničena zakonskim rešenjima, a predstavnici centralne vlasti, kao na pr. veliki župani su imali kontrolnu i korektivnu ulogu u odnosu na lokalnu vlast. Prvi činovnik Grada i predsednik gradskog Veća je bio gradonačelnik. Teritorija na kojoj se prostirala administrativna vlast Subotice bila je 1905. godine oko 170 000 katastarskih jutara[3]. O rasporedu stanovništva na toj velikoj površini, koja se smatrala za „najveću palanku u zemlji“, može se suditi i po broju kuća. U samom gradu ih je 1900. godine bilo 5 856, a na periferiji koju čine pustare i sela 6 536[4]. Popis stanovništva iz 1880. godine navodi brojku – 61 367, onaj iz 1890. – 73 000, 1900. – 82 122 a 1910. godine – 94 610[5]. Sa jačanjem građanskog sloja razvija se i specifičan kulturni život, koji često uspeva da prati aktuelna evropska dešavanja.”

[1] Laslo Mađar, Ilustrovana istorija Subotice, Subotica 2004, st.115

[2] vidi: Laslo Mađar, Izgradnja železničke pruge Segedin – Subotica (1864-18969), Ex Pannonia br. 1, Subotica 1996, st. 111-128

[3] Laslo Mađar, Ilustrovana istorija Subotice, Subotica 2004 st. 125.

[4] Isto, st. 125

[5] Te 1910. godine Beograd je imao 89 876, Zagreb 79 038 a  Novi Sad 30 593 stanovnika.

 

iz publikacije: CRVENI KRST  SUBOTICE OD OSNIVANJA   DO   PRVIH   GODINA   NAKON   II   SVETSKOG   RATA    (/1882/ 1886-1946)

Црвени крст у Суботици = Crveni krst u Subotici = A szabadkai Vöröskereszt : 1886-2006 : [monografija]
Мачковић, Стеван ; Лалија, Габор ; Пеце, Михајло
Врста грађе – књига
Издавање и производња – Subotica : Crveni krst, 2006
Језик – scc, мађарски
ISBN – 86-85409-10-1