1:137, na imanju dr Julija Vojnića (dr. Vojnits Gyula) naseljeno 137 dobrovoljaca

Oduzimati se može od onoga ko ima šta da mu se oduzme. A od porodice krupnog zemljposednika Vojnića, imalo je šta da se oduzima i oduzelo se.

imovinsko stanje 1920
O imovinskom stanju Vojnića

odluka

odluka 2

XXIV 209 927

Na oduzetom imanju dr Julija Vojnića – 1102 k.j, naseljeno je čak 137 dobrovoljačkih porodica, svaka je dobila po  8 k. jut.

IAS, F:47. XXIV 209/927                                O imovini Vojnića
vlasnik Dr Julije Vojnić i sup. Lili Karner Dr Julije Vojnić i Julije Vojnić mlađi Liza Vojnić (3/4) i dr Julije Vojnić (1/4) Sup. Stipana Birkaš rođ. Jelena Vojnić
datum       1918.                                  1927.
posed 800 jut. 139 k.h. 375 jut. 309 k.h. 242 jut. 44 k.h. 182 jut. 186 k.h.
za agrarnu reformu oduzeto                                     234 jut. 899 k.h.

O BAJŠI http://www.bajsa.net/istorija.html

O VOJNIĆIMA ( http://www.suarhiv.mycpanel.rs/files/olvaso_2016/vodici/Vodic-kroz-arhivske-fondove-Istorijskog-arhiva-Subotica-XVIII-1.pdf )

Početkom 18. stoleća organizovana je Potiska vojna granica u kojoj se našla i Subotica. Dugogodišnja graničarska služba bila je jedan od razloga što je određen broj oficira i podoficira iz Subotice dobilo plemstvo 28. oktobra 1741. godine, a među njima i braća Vojnić, Stipan i Ivan. Njihova je molba rešena pozitivno. U blagajnu Ugarske kraljevske kancelarije u Beču Stipan Vojnić je 1742. godine uplatio 1002 forinte, a njegov brat 500. Na zasedanju županijske kongregacije u Beču 19. septembra 1742. godine povelja je registrovana i obnarodovana. Oni nisu uz plemstvo dobili i posed (plemići amalisti). Stoga su nastojali da do poseda dođu kupovinom zemlje. Tokom sledećih godina (1747) kupili su 1/6 poseda Rogatica, a zatim (1759) polovinu poseda Bajše od Stefana Zake. U periodu ukidanja vojnog šanca i uspostavljanja civilne vlasti u Subotici (1743), Vojnići su suprotno većini plemića armalista, koji nisu hteli da se odreknu svog prava i ne plaćaju porez te su se odselili na pustaru Nemeš Militić, odlučili da ostanu u trgovištu Sent Mariji (Subotici) i da plaćaju porez kao ostalo građanstvo. Odluka o tome sigurno je bila potkrepljena unosnim poslovima kojima su se bavili, uostalom kao i dobar deo varošana
-uzgojem i trgovinom konja i rogate stoke. Tokom vremena proširivali su posao te su se bavili raznim poslovima: pozajmljivali novac uz interes, izdavali zemlju u arendu,a ponekad i obrađivali tuđu zemlju. Tek 1793. godine dobili su od Habzburškog cara Franje I titulu od Bajše. Svoj posed su uvećavali, te su početkom 19. stoleća posedovali polovinu Rogatice, 1/24 pačirskog vlastelinstva, 9/24 poseda u Staroj Moravici čime su postali krupni zemljoposednici. Tome se mora pridodati oko 1.000 konja, 2.000 rogate stoke i oko 14.000 ovaca. Početkom 19 stoleća celokupna imovina se po odluci članova porodice deli na pet jednakih delova (na petoro Stipanovih sinova) zajedno sa objektima i kmetovima. Uporedo sa nastojanjima članova porodice Vojnić da postanu zemljoposednici, nastojali su da se popnu i na viši društveni položaj, te su bili vrlo angažovani u gradskoj vlasti kao sudije, narodni tribuni (tribunis plebis) u mestu življenja Marijatereziopolu (Subotici) ili u Somboru, kao središtu županije, kao činovnici u županijskog administraciji, pa sve do mesta sreskog načelnika, sudije županijskog suda i podžupana Bačkobodroške županije. Nekolicina njih je bila izabrana za subotičke poslanike Ugarskog sabora. Nakon revolucije (1848-1849) i ukidanja feudalizma te poleta građanstva, srednje plemstvo, među kojima su bili i Vojnići, uspelo je, ne napuštajući dotadašnji zemljoposednički posao, da prebrodi gubitak privilegija zauzevši mesta u državnim, županijskim ili gradskim upravama te da se svrstaju u red najmoćnijih i najbogatijih porodica u Subotici.

F 60 XX 22912 1944

Na osnovu građe ovog fonda napisano je veći broj knjiga i radova: Gašpar Ulmer, Posed Bajša, Spahije i kmetovi 1751-1849, Novi Sad 1986; Mirko Grlica, Vojnići od Bajše, Vojnići od Bajše-Plemićka priča, Subotica 2003; Zoran Veljanović, Ilija Bukvić, u: Srpski biografski rečnik, Matica srpska, Novi Sad 2004; itd

Posed Bajsa